Гьар са девир имтигьан я, легьзе я

0
15

1

Гьар са кьегьал инсаният патал я,

ГалкIурзавай кеферарни кьиблеяр.

Инсанарни вири санлай са кIвал я

Санал кIватIдай нугъатарни магьлеяр.

 

Чилин шарни чан алай кIватI-кIватIал я,

ЧIижерин кул, цекверин кIунтI, къелеяр.

Ракъинин нур са мерез я, са гъал я,

Даим чим гур, саймиш тийиз гьиллеяр.

 

Гьар жуьре я инсанарни, гъетер хьиз,

Виридаз са цав, экверин мяден я.

Са чил я чаз Сад Аллагьди гайиди.

 

Чаз багьа я чи Эминан бейтер хьиз

ЦIар тур шаир чи тарихда, вядейра,

Гьам Афинда, гьам Ялцугъа хайиди.

 

2

Гьам Афинда, гьам Ялцугъа хайиди,

Агъу негьиз, вацIар гьуьлуьхъ фидайвал,

Лап  жуванда къадирсуздиз кайиди,

Къадир авай гъейри касди хуьдайвал.

 

Руьгь хвейи кас, гьим ятIани, я види.

Адет хьанвач а ксариз къулайвал.

Адет хьанва уьмуьр хьун лап куьруьди,

Адет хьанва хизандани субайвал.

 

Кар алани уьмуьр хьунал яргъиди,

Амукьналди виш йис хьана, жез татаб,

Хиве туна буржар аял-куялдин.

 

ЦIай галай цIар кхьидайла зариди,

Мални девлет, къулайвилер-вири таб,

Кар алайди бажарагъ я, камал я.

 

3

Кар алайди бажарагъ я, камал я,

Суьргуьндани алай чка аквада.

Гьар са  кьегьал кьакьан дагъдин ккIал я,

Гуьлле хьана,физ душманда акьадай.

 

Шак алачир им чи халкьдин мисал я,

ЦIиргъ чкIида, кьилин дурна кьейитIа.

Бязидаз и уьмуьр фуни партал я,

Дуьзенайриз — капал чрай иситIа.

 

Руфун-пикIар гзаф хьанва магьлейра,

Кимел къвезва, дамахар гваз спелрив.

Кьилин дурна лишандик ква ягъидин.

 

Къваздани бес, сефигьар хьиз, мягьтел яз,

МуьтIуьгъ хьана, мез авачир хипер хьиз,

Руьгь хуьн патал рикI куькIуьрна кайидан.

 

4

Руьгь хуьн патал рикI куькIуьрна кайидан —

Гьардан рикIе цIелхем герек, цIай герек.

Къуй терс чешне хьурай Буба КIиридай,

Адан уьтквем рикIикай чаз пай герек.

 

Вучрай гила, чи  руьгьерни кирида

Вугудани, са нин ятIа “гьай” хьана.

Къул чIугуртIа са алчахдал вирида,

АкъвазайтIа кимел адан тай хьана,

 

Чи хтулриз чна вуч жаваб гуда,

Лугьудани руьгьдин къалин женгера

Вири санал акакьай са тIем хьанач.

 

Чаз къуватар бес тахьайла таб гудай,

Тек Эмина чун гьикI хвенай мегера,

Рагъ кьунвайла рикIикай са шем хьана!

 

5

Рагъ кьунвайла рикIикай  са шем хьана,

Эмина экв пайна кичIе руьгьериз.

Яракь адан са чарни къелем хьана.

Адан гьиссер чи рикIерай-рикIериз,

 

Муькъвер кутаз, физва руьгьдин ем хьана­,

Девирарни лап тади кваз, лап звериз,

Чамардава, куьтягь тежер дем хьана,

Агакьзавач сада-садаз эвериз.

 

Чи арадай кьегьаларни алчахар

Жагъурзава чи мидяйри. Алчахрив

Кьегьалбуруз кар кьаз тазва гъейридав.

 

КтIай епин хразава сачахар,

Сиягьрайни акъудзава ялтахри

Агъзур жигъир шегьре рекьел гъайиди.

 

6

Агъзур жигъир шегьре рекьел гъайиди

Гьич тахьай хьиз акъудзава сиягьрай.

ЦIар чIугвазва, хьурай лугьуз хьайиди,

Чпи-чеб кьаз лап вахтунин жерягьрай.

 

Чакайни сад, са акьулдиз кьериди

Табийзава, жибин ацIун темягьрай.

Я кепекрихъ руьгь маса гур кимиди,

Жемятди кьил акъудда квяй — бедрягьрай.

 

КIул экъисна къвазмир, квахь чи виликай­,

Вач, чамара алчахвилин мяденра,

КичIевиляй зурзазвай кьекьем хьана.

 

Вахтунизни жедач кьегьал гъилибан,

“Къванцин гада” чкIанва чи беденра,

Вахт атайла, хайи диде шел хьана…

 

7

Вахт атайла, хайи диде шел хьана,

Рекьел туна, Мусаиб хьиз фида чун.

Бязибур хьиз амукьдач бедлем хьана,

Валарикай хкудда, лагь, гьида чун.

 

Вахтар къведа, тарихдин кьечIем хьана,

Тайинарда чапла падни эрчIи пад.

Тапан “игит” кьурана фей кьем хьана,

Хъуртал жеда, артухариз ичIи пад.

 

Муькуь пата хайи чилин рухваяр —

Мусаибар жеда, Муса Жалилар,

Гьар са игит, хайи чил хуьз фейиди.

 

Мягькембур я чи тарихдин делилар.

Халис хва я диде, бала, кIани яр

Туна, фена диде — ватан хвейиди.

 

8

Туна, фена диде — ватан хвейиди —

Кьегьал,  даим вун цIар я чи манидин!

КIвач дяведа туна хтай даиди

ЦIийи лишан-дад аквазва пIинидин.

 

Хъчарикай афар ала синидал,

Разивилелд чин  хъуьрезва къаридин.

Хтул тушни, темен гана нинидиз,

БицIи кIватар кьаз ацукьна тинидин.

 

Гурлу капар экъечIайдаз валарай

Яна лугьуз, хабар ава магьледа,

Мад къалурна терхеба чин заманди.

 

Пака къенин хабар жеда авара,

Амма къе чун акъудзава зегьледай.

Уьтквем касдин кьисмет жеда заланди.

 

9

Уьтквем касдин кьисмет жеда заланди.

Ни лагьана, бахт-им кьезил кьисмет я?

Эхир кьиляй бахт-им халкьдин къимет я,

Гьа къимет я виридалай масанди.

 

Лагь, Мегьамед Ярагъви гьи завалди

Къурабадиз элкъуьрнай, низ гьуьрмет

тир?­

Агъасиев ягъай гуьлле, яманди,

Нин гъиляй, вуж нихъ галаз гьуьжет тир?

 

Вуж тир? Гьим тир? Харчи жезва суалар,

Уьзуькъара крар, уртах нукьсанар.

Садан хиве твамир, ягъи кIубанриз.

 

Къадирсузвал субут я чи мусалай,

Чна хвенач чи квайни квай инсанар,

Тек тарар хьиз, рей тагузвай тIурфанриз.

 

10

Тек тарар хьиз, рей тагузвай тIурфанриз,

Чи тарихда Гьажибегни Нажмудин,

Сурни тахьай, лайих тахьай кафанриз,

Им гьи къанун тир? Гьи гьахъвал тир?

Гьи дин?

 

Куьз хаинри кам вегьезва кIубандиз,

Ни алаз хьиз гана чаз и алчахвал?

Какадардай жувандини тапанди,

Какадардай къуччагъвални къачагъвал.

 

“Кьвед са мецел рахаз тежер жемят я”, —

Лугьуз, чакай куьз рахурай масабур,

Чи гъиле тваз мишерарни гуьллеяр?

 

Чаз чун патал ядни гьава кьенят хьиз,

Фураризни аватзава алабур,

Мягькемардай чи дувулар-бинеяр.

 

11

Мягькемардай чи дувулар-бинеяр,

Кьегьалар чи чилел тIимил хьанач чаз.

Михьибур я чи булахар, чешмеяр,

Бубайрини туькьуьл тарсар ганач чаз.

 

Пагьливанар хайи чIехи дидеяр,

Чил паталди, чIал паталди чан гайи.

Душманди кьил пад-пад авур чIереяр,

ВикIегь вахар чапхунчийриз къван гайи.

 

Абурун тIварар чи хтулрал хтанва.

Бес кьадар я вакъияр, делилар,

Кьил  акъудун паталди няс амалрай.

 

Чун са халкь яз, са миллет яз атанва,

Къени рекье артух я  чи  майилар,

ХьайитIани игит са яд-яланрай.

 

12

ХьайитIани игит са яд-яланрай,

Ам мукьва я алчахдилай магьледин.

Жемятдин тIвар кьацIурзавай яланчи

Чара кас я, лап хва хьурай амледин.

 

Кьил акъудун четин я гьахъ-дувандай,

Вахт атайла фашалдинни фитнедин.

Хийирдин гаф  акъатдач лап жувандай,

ЭкъечIда ви чиниз пепе фитедин.

 

ЧIехи авур бармак къведа вилериз,

Хер хьайидаз чида дарман хирерин.

И мисалар чир хьанва чаз хъсандиз.

 

Гьавиляй чаз, шегьерра хьуй, хуьрера,

Гьар девирдин мерд касдин тIвар вине я,

Умуд хвейи, муьтIуьгъ тахьай зиндандиз.

 

13

Умуд хвейи, муьтIуьгъ тахьай зиндандиз,

Кьегьал фейи рекьяй фида агъзурар.

Къадирлувал вине ятIа хизандин,

Къуншийринни артух жеда хатурар.

 

Зи багъри халкь, зи хайи халкь, масанди­,

Ша чна чи къадирлувал артухин.

АкI тахьайла кваз  кьада чун маса ни?

Четин кар туш сада-садан хатур хуьн.

 

Гьуьрмет авай кIвале жеда берекат,

ВикIегь жеда дидед гъиляй фу тIуьрди.

Акурай чи дережаяр вине яз.

 

Артух хьурай чи мурадрин гьерекат,

РикIеллаз хьуй Шарвили чи хва тирди,

Гьар са кьегьал вири патал чешне я.

 

14

Гьар са кьегьал вири патал чешне я,

Адан тIварцIел дамах авун бес жедач.

Гьар са девир ахтармишдай легьзе я,

Гьар несилдиз вичин кукIуш, сес жеда.

 

Чи чил, уьмуьр са гьайбатлу сегьне я,

Субутара ви эркеквал, кас ятIа.

Четин кар туш тIуб туькIуьрна, рехнеяр

Раиж авун, ви тахт хъуьтуьл мес ятIа.

 

Кьегьал хазва чил диде хьиз хуьн патал,

Даим чилел кьебни лай-лай хьун патал,

Ахьтин касдиз дидедин нек гьалал я.

 

Такабурвал ваъ, дуьз рехъ я вун патал,

Ви камар дуьз гележегдиз фин патал,

Гьар са кьегьал вири халкьар патал я.

 

15

Гьар са кьегьал вири халкьар патал я,

Гьам Афинда, гьам Ялцугъа хайиди.

Кар алайди бажарагъ я, камал я,

Руьгь хуьн патал рикI куькIуьрна кайиди.

 

Рагъ кьунвайла, экв гудай са шем хьана,

Агъзур жигъир шегьре рекьел гъайиди.

Вахт атайла, хайи диде шел хьана,

Туна, амма хайи ватан хвейиди.

 

Уьтквем касдин кьисмет жеда заланди,

Тек таран хьиз, рей тагузвай тIурфанриз,

Мягькемардай чи дувулар, бинеяр.

 

ХьайитIани игит са яд-яландай,

Умуд хвейи, муьтIуьгъ тахьай зиндандиз,

Гьар са кьегьал вири патал чешне я.

Ханбиче  Хаметова,

Дагъустандин халкьдин шаир

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Войти с помощью: 
Please enter your comment!
Please enter your name here